बा, हजुरको चित्त सफा होइन,अति सफा!” एक मानस पुत्री। “छोरी, मेरो जीवनको धर्म, कर्तव्य, छोरीहरूको मनोबल बढाउने र उनीहरूलाई आड दिने, स्वाबलम्बी हुने मन्त्र सिकाउने!यति बुझ्नू, If you are not financially independent then woman welfare will not be possible, जसले रासन भर्छ, उसले शासन गर्छ। अनि उही बच्चा धरतीमा ल्याउने यन्त्र हुने मात्र हो।” प्रोफेसर बा बोल्यो।
” होइन,के हो यो खप्रलु,गोरावि,धराप, लप्रगौ,केनाख,नाप्रख त सुनेकै हो,गोराभ पनि सुनेकै हो,” खप्रलु” भनेको के हो?ऊर्वसी मात्र होइन त्यति दौलतमन्द ससुराली बनाइदिने,अनि यस्तो कुरा?केही बुझिएन हौ साथी! के हो यो ” खप्रलु?” के लीला हो?”
देशमा पढाइपछि रोजगारी सुनिश्चितता नहुनु,बन्द र हड्तालले पढाइ नहुनु, समयमा परीक्षा नहुनु तथा परिक्षाफल समयमा प्रकाशित नहुनु, चार वर्षको पढाइ ६ वर्षमा पनि पूरा नहुनु र यसबारे सरकार गम्भीर नभएकोले बिदेसिने विद्यार्थीहरूको सङ्ख्या दिन प्रतिदिन बढ्दै गएको सानी बताउँछिन् । सानीको वाक्पटुता देखेर शिक्षकहरू पनि चकित पर्दथ्यो । काम, दाम र पढाइको अवसर खोजेर इजरायल पुगेका नेपाली विद्यार्थी घटस्थापनाको एक साता अघि अत्यासलाग्दो द्वन्द्वको चपेटामा परे ।
‘त्यहाँ, कुन पार्क वा मार्केट छ, जहाँ म उनीसँग घुम्न जानु। जहाँसम्म उनीसँग बस्ने कुरा छ, उनीसँग बस्दा खेतबारी र गोठालाको मात्रै कुरा गर्नुहुन्छ। राजनीतिको कुरा गर्दा गाउँको मुखियाको कुरा गर्नु थाल्छ। संसार कहाँदेखि कहाँसम्म पुगिसकेको छ, तर उसले आफ्नो गाउँ बाहिर केही सोच्न सक्दैन।’
आमाले एक्लै जानुको विकल्प अर्को बाटो देख्नुभएन, उसलाई लाग्यो, शहरको नयाँ पुस्ताको लागि गाउँ धेरै बिरानो हुँदै गएको महसुस भयो।।
“नियतिको अगाडि कसैको केही नलाग्ने रहेछ । केही समय अगाडि मात्र छोरोले संसार छोड्यो । फेरि अहिले भएको एउटा नातिलाई पनि टुहुरो बनाएर मेरी लक्ष्मीलाई पनि लगेछ । दुःखमाथि दुःख हामीलाई नै किन भगवान्? यो दैवको कस्तो लीला हो !” काखमा नाती शैलेस राखेर रोइरहेकी नारायणदेवी मनको पीडा पोख्दै थिइन् ।
